Trước khi lựa chọn quỹ nào hay phương pháp đầu tư nào, điều quan trọng nhất là hiểu chính mình. Mỗi người có một bối cảnh tài chính, mục tiêu và mức độ chịu rủi ro khác nhau, vì vậy không có chiến lược chuẩn áp dụng cho tất cả. Việc hiểu đúng mình giúp bạn xây dựng kế hoạch phù hợp, bền vững và không bị chi phối bởi cảm xúc – yếu tố khiến nhiều nhà đầu tư dễ “đứt gánh” giữa đường.

Tiêu điểm

• Hiểu bản thân quan trọng hơn hiểu thị trường — mục tiêu, thời gian và khả năng chịu rủi ro của bạn quyết định toàn bộ chiến lược đầu tư.

• Nguồn lực cá nhân (dòng tiền, kiến thức, thời gian theo dõi) ảnh hưởng trực tiếp đến phương thức đầu tư phù hợp.

• Một chiến lược đầu tư tốt là chiến lược bạn có thể duy trì lâu dài mà không bị dao động bởi biến động ngắn hạn của thị trường.

1. Mục tiêu đầu tư

Mục tiêu đầu tư là điểm khởi đầu. Hãy tự hỏi bạn mục tiêu của bạn khi đầu tư để làm gì? Một mục tiêu ngắn hạn như mua xe sẽ cần danh mục ổn định, ít biến động; trong khi mục tiêu dài hạn như nghỉ hưu cho phép bạn chấp nhận rủi ro cao hơn để đổi lấy tăng trưởng. Khi mục tiêu rõ ràng, bạn sẽ không bị xao động khi thị trường lên xuống ngắn hạn vì bạn biết mình đang đầu tư cho điều gì. 

2. Khả năng chấp nhận rủi ro

Tiếp theo là khả năng chấp nhận rủi ro theo cả góc độc tài chính lẫn tâm lý. Hai người có cùng thu nhập nhưng cảm xúc khi thấy danh mục giảm 10–20% có thể rất khác nhau. Đánh giá mức chịu đựng rủi ro giúp bạn tránh rơi vào tình trạng lo lắng hoặc đưa ra quyết định vội vàng trái với kế hoạch ban đầu. Việc này liên quan trực tiếp đến thời gian đầu tư như thời gian càng dài, tác động của biến động ngắn hạn càng nhỏ, lợi thế của lãi kép càng lớn. 

3. Thời gian đầu tư

Song hành với mức chịu rủi ro là thời gian đầu tư – yếu tố định hình chiến lược cốt lõi. Một cách chung nhất thì với thời gian đầu tư dưới 3 năm thì nên ưu tiên các tài sản ổn định và thanh khoản cao. Khoảng thời gian trung hạn (3–10 năm) cho phép kết hợp linh hoạt giữa quỹ trái phiếu và quỹ cổ phiếu. Còn với tầm nhìn trên 10 năm, các tài sản tăng trưởng như cổ phiếu, quỹ cổ phiếu sẽ phát huy lợi thế. Thời gian càng dài, bạn càng tận dụng được sức mạnh của lãi kép và dễ dàng vượt qua biến động ngắn hạn mà không phải điều chỉnh danh mục quá thường xuyên 

4. Tính thanh khoản 

Thanh khoản là mức độ dễ dàng chuyển đổi tài sản thành tiền mặt mà không làm mất giá trị đáng kể. Tính thanh khoản cao nhất có thể tính đến tiền gửi tiết kiệm, khi bạn có thể rút ngay mà không gặp rào cản nào. Bất động sản và cổ phần tại các công ty tư nhân có thể ở chiều ngược lại, có tính thanh khoản thấp và cần thời gian để bán. Hiểu như vậy để bạn cần cân nhắc tỷ lệ thanh khoản phù hợp để không bị “kẹt vốn” khi cần tiền cho các mục tiêu khác.

5. Kiến thức và kinh nghiệm 

Hiểu biết về sản phẩm giúp bạn đầu tư tự tin hơn và tránh rủi ro không đáng có. Nếu bạn mới bắt đầu, có thể học các kiến thức cơ bản qua chương trình đào tạo, sách, hoặc nền tảng như “Learning Center” và bắt đầu nhỏ với quỹ đầu tư chuyên nghiệp, thay vì tự chọn cổ phiếu.

6. Dòng tiền và ngân sách đầu tư

Việc đầu tư là dài hạn, do vậy để ra một ngân sách đầu tư là cần thiết. Không nên đầu tư bằng tiền cần dùng trong ngắn hạn. Hãy chắc chắn bạn đã i) Có quỹ dự phòng 3–6 tháng chi tiêu; ii) Không vay nợ để đầu tư và iii) Xác định rõ mỗi tháng có thể đầu tư bao nhiêu mà vẫn đảm bảo nhu cầu sống. 

7. Đa dạng hóa danh mục 

Về lý thuyết thì phân bổ đầu tư vào nhiều loại tài sản giúp giảm rủi ro tổng thể. Khi một nhóm tài sản giảm, nhóm khác có thể tăng, giúp danh mục ổn định hơn. Tuy nhiên “Không bỏ tất cả trứng vào một giỏ” hay “bỏ trứng vào một giỏ và canh chừng giỏ cẩn thận” cũng đều từ đánh giá của cá nhân bạn, không có cách nào tuyệt đối đúng. Hiểu thật kỹ khả năng chịu đựng rủi ro của mình trước khi quyết định. 

8. Chất lượng cuộc sống

Đầu tư để hướng đến tự do hơn về tài chính cũng như nâng cao chất lượng cuộc sống. Do vậy việc lựa chọn phương pháp đầu tư nào, hay vào loại tài sản nào, đều phục vụ mục tiêu sau cùng này của bạn nhé. 

Đầu tư không chỉ là chọn đúng quỹ hay đúng thị trường mà trước hết là chọn đúng chiến lược phù hợp với bản thân bạn. Khi bạn hiểu rõ mục tiêu, rủi ro, thời gian đầu tư, và nguồn lực của chính mình, bạn sẽ biết nơi nào xứng đáng để tiền của mình làm việc một cách thông minh, bền vững và tự tin.