Tiền nhàn rỗi là khoản tiền chưa có kế hoạch sử dụng trong thời gian gần. Bài viết hướng dẫn cách xác định tiền nhàn rỗi thật sự, thứ tự ưu tiên khi dùng, và gợi ý cách chia cho ba mức thường gặp: 50 triệu, 100 triệu và 500 triệu đồng.
Trả lời ngắn: trước khi nghĩ tới việc đầu tư, tiền nhàn rỗi nên đi qua ba bước: trả hết nợ lãi suất cao, lập quỹ dự phòng ba đến sáu tháng chi tiêu, rồi mới chia phần còn lại theo mốc thời gian sử dụng. Phần cần dùng trong một đến hai năm nên ở kênh ổn định như tiền gửi; phần để yên được từ năm năm mới nên đưa vào kênh có biến động như quỹ cổ phiếu, và nên đưa vào đều đặn thay vì một lần.
Tiền nhàn rỗi là gì?
Tiền nhàn rỗi là phần tiền còn lại sau khi đã trừ chi tiêu thiết yếu, các khoản nợ phải trả và những khoản chắc chắn sẽ dùng trong tương lai gần. Điểm mấu chốt nằm ở chữ "chắc chắn": tiền để đóng học phí vào tháng sau, tiền đặt cọc nhà vào năm tới không phải tiền nhàn rỗi, dù hiện tại chúng đang nằm trong tài khoản. Nhầm lẫn này là nguyên nhân phổ biến khiến nhà đầu tư phải bán tài sản dài hạn đúng lúc thị trường giảm chỉ để xử lý một nhu cầu đã biết trước.
Vì vậy, câu hỏi đầu tiên không phải "tiền nhàn rỗi nên đầu tư vào đâu" mà là "khoản tiền này có thể để yên trong bao lâu". Câu trả lời quyết định kênh phù hợp.
Ba việc cần làm trước khi đầu tư tiền nhàn rỗi
Trả nợ lãi suất cao. Lãi thẻ tín dụng hay vay tiêu dùng thường cao hơn lợi nhuận kỳ vọng của hầu hết kênh đầu tư. Trả nợ là khoản "đầu tư" có lợi suất chắc chắn nhất.
Lập quỹ dự phòng. Ba đến sáu tháng chi tiêu, để ở kênh rút được ngay và không biến động như tiền gửi không kỳ hạn hoặc kỳ hạn ngắn. Quỹ này giúp các khoản đầu tư dài hạn không bị rút ra giữa chừng.
Liệt kê các mốc chi tiêu lớn trong hai năm tới. Học phí, sửa nhà, đám cưới, mua xe. Số tiền cho các mốc này nên tách riêng ở kênh ổn định.
Phần còn lại sau ba bước trên mới là tiền nhàn rỗi thật sự, và là phần có thể cân nhắc đầu tư dài hạn.
Tiền nhàn rỗi nên đầu tư vào đâu? Chia theo thời gian sử dụng
Thời gian để yên | Yêu cầu | Kênh thường phù hợp |
|---|---|---|
Dưới 1 năm | Không biến động, rút được nhanh | Tiền gửi không kỳ hạn hoặc kỳ hạn ngắn |
1–3 năm | Chắc chắn về số nhận lại | Tiết kiệm có kỳ hạn, chứng chỉ tiền gửi; quỹ trái phiếu nếu chấp nhận biến động thấp |
3–5 năm | Chấp nhận biến động vừa phải | Quỹ trái phiếu, quỹ cân bằng |
Từ 5 năm | Chấp nhận biến động để có cơ hội tăng trưởng | Quỹ cổ phiếu, quỹ ETF, đầu tư định kỳ |
Bảng mang tính tham khảo về đặc điểm kênh, không phải khuyến nghị phân bổ cho từng cá nhân. Giá trị đầu tư vào quỹ có thể thấp hơn vốn gốc.
Có 50 triệu tiền nhàn rỗi nên làm gì?
Với 50 triệu, ưu tiên thường là hoàn thiện quỹ dự phòng. Nếu chi tiêu mỗi tháng khoảng 10 triệu, 50 triệu vừa đủ cho năm tháng dự phòng và nên ở tiền gửi. Phần đầu tư dài hạn khi đó không đến từ khoản 50 triệu này mà từ dòng tiền hằng tháng: trích một khoản cố định, chẳng hạn một đến hai triệu đồng, để đầu tư định kỳ vào quỹ mở. Nhiều quỹ mở cho phép bắt đầu với số tiền nhỏ, nên quy mô vốn không phải rào cản; xem đầu tư quỹ mở cần bao nhiêu tiền.
Có 100 triệu tiền nhàn rỗi nên làm gì?
Với 100 triệu và quỹ dự phòng đã có, cách chia thường gặp là theo mốc thời gian: phần dự kiến dùng trong một đến hai năm giữ ở tiết kiệm có kỳ hạn hoặc quỹ trái phiếu; phần để yên được từ năm năm có thể đưa vào quỹ cổ phiếu. Thay vì mua một lần, nhà đầu tư có thể chia phần dài hạn thành nhiều đợt trong 6–12 tháng để giảm ảnh hưởng của việc chọn sai thời điểm. Câu hỏi "100 triệu nên mua vàng hay gửi tiết kiệm" thực chất cũng là câu hỏi về thời gian: vàng có biến động giá lớn trong ngắn hạn, nên chỉ phù hợp với phần tiền dài hạn và với tỷ trọng nhỏ trong tổng tài sản.
Có 500 triệu tiền nhàn rỗi nên làm gì?
Ở mức này, việc chia tầng trở nên quan trọng hơn vì sai lầm tốn kém hơn. Một khung tham khảo: quỹ dự phòng và các mốc chi tiêu hai năm tới ở tiền gửi; phần trung hạn ba đến năm năm ở quỹ trái phiếu hoặc quỹ cân bằng; phần dài hạn ở quỹ cổ phiếu, giải ngân đều trong 12 tháng. Với số tiền lớn, nhà đầu tư cũng nên xem lại tỷ trọng từng loại tài sản mỗi năm một lần và đọc cách đa dạng hóa danh mục. Tỷ lệ cụ thể phụ thuộc vào tuổi, thu nhập và mức chấp nhận rủi ro của từng người, nên bài viết không đưa ra con số chung.
Những cách dùng tiền nhàn rỗi nên cân nhắc kỹ
Để toàn bộ ở tiền gửi trong nhiều năm. An toàn về số tiền nhưng sức mua có thể giảm sau lạm phát; xem ví dụ 1 tỷ đồng sau 10 năm trong bài gửi tiết kiệm hay đầu tư.
Đưa toàn bộ vào một kênh biến động lớn vì được giới thiệu lợi nhuận cao. Lời hứa lợi nhuận cố định và cao không phù hợp với mô hình của các sản phẩm đầu tư được cấp phép; xem dấu hiệu nhận biết.
Chờ "thời điểm hoàn hảo". Tiền nằm chờ nhiều năm là chi phí cơ hội thật. Đầu tư định kỳ là cách bắt đầu mà không cần đoán thị trường.
Câu hỏi thường gặp
Tiền nhàn rỗi bao nhiêu thì nên đầu tư?
Không có ngưỡng tối thiểu. Điều kiện cần là đã có quỹ dự phòng và không có nợ lãi suất cao. Khi đó, ngay cả một triệu đồng mỗi tháng cũng có thể bắt đầu đầu tư định kỳ vào quỹ mở.
Tiền nhàn rỗi có nên mua vàng không?
Vàng là tài sản có biến động giá lớn trong ngắn hạn và không tạo ra dòng thu nhập. Nếu mua, thường chỉ nên dùng phần tiền dài hạn và giữ tỷ trọng nhỏ trong tổng tài sản. Bài viết không đưa ra khuyến nghị về thời điểm mua vàng.
Có nên gửi tiết kiệm hay đầu tư quỹ mở với tiền nhàn rỗi?
Hai kênh phục vụ hai loại tiền khác nhau: tiết kiệm cho khoản cần chắc chắn trong ngắn hạn, quỹ mở cho khoản để yên được nhiều năm. Phần lớn nhà đầu tư dùng cả hai.
Đọc tiếp: gửi tiết kiệm hay đầu tư · cách chọn quỹ đầu tiên · công cụ tính lãi kép và đầu tư định kỳ
Bài viết mang tính tham khảo và giáo dục tài chính, không phải khuyến nghị đầu tư. Các mốc tiền và cách chia nêu trên là khung tham khảo chung, không thay thế cho việc đánh giá hoàn cảnh tài chính của từng cá nhân. Giá trị đầu tư có thể thấp hơn vốn gốc; nhà đầu tư nên đọc kỹ Bản cáo bạch và Điều lệ quỹ trước khi quyết định.